Radon w domu

DRYMAT MOŻE ZREDUKOWAĆ RADON W BUDYNKACH

Artykuł Krajowego Zakładu Turyngii do Spraw Środowiska i Geologii oraz Krajowego Urzędu Turyngii do Spraw Bezpieczeństwa Żywności i Ochrony Konsumenta.

 

Na całym świecie radon występuje wszędzie tam, gdzie grunt i skały zawierają uran. Skorupa ziemska zawiera naturalne radionuklidy uranu 238, uranu 235, toru 232 i potasu 40. Jako produkt uboczny szeregu promieniotwórczego (szeregu rozpadu) uranu 238 powstaje poprzez rad 226 radioaktywny gaz szlachetny radon 222 (Rn-222, czas połowicznego rozpadu 3,8 dnia). Radon nie wchodzi w związki chemiczne z innymi pierwiastkami i dlatego jest szczególnie mobilny. Radon uwalniany jest ze wszystkich materiałów zawierających uran, przede wszystkim z gleby i z reguły w mniejszym zakresie również z materiałów budowlanych.

 

Na skutek dyfuzji i konwekcji radon przedostaje się z miejsca swojego powstania przez grunt na powierzchnię ziemi i do atmosfery, może przy tym zostać rozpuszczony w wodzie i rozprowadzony z wodą gruntową, ale przede wszystkim może zostać przetransportowany przez powietrze glebowe do atmosfery i do budynków. Przepuszczająca gazy struktura gleby oraz zaburzenia geologiczne takie jak szczeliny i rysy w bardziej stabilnych, stałych segmentach sprzyjają mobilności radonu.

 

W Niemczech stężenie radonu na wolnym powietrzu mieści się zwykle mniej więcej między 10 a 30 bekereli na metr sześcienny powietrza. Są jednak również tereny, przede wszystkim w regionach górniczych, gdzie te wartości są wyższe. Dlatego też remont modernizacyjny pozostałości po górnictwie uranu stał się dla krajowego rządu Turyngii od 1992 roku powodem do zalecenia stałego nadzorowania stężenia radonu na wolnym powietrzu na terenach wschodniej Turyngii (Sieć Pomiarowa Radonu Turyngii Wschodniej).

 

Wyższe niż na wolnym powietrzu jest z reguły stężenie radonu w budynkach. Ze względu na dzisiejsze przyzwyczajenia życiowe – przebywamy średnio 70 do 80% czasu w pomieszczeniach zamkniętych – trzeba przezornie zwrócić uwagę na stężenie radonu w pomieszczeniach, w których przebywamy. Ciągłe wdychanie wyższych stężeń radonu może stanowić zagrożenie dla zdrowia, ponieważ radon razem ze swoimi radioaktywnymi produktami rozpadu promieniotwórczego może podwyższyć ryzyko zachorowania na raka płuc. Przezorne dobre przewietrzenie pomieszczeń jest najprostszym środkiem do zminimalizowania stężenia radonu w pomieszczeniach zamkniętych.

Przeprowadzone w całych Niemczech pomiary w ponad 9000 mieszkań wykazały, że stężenie radonu w powietrzu w pomieszczeniu waha się pośrodku pomiędzy 50 a 100 bekereli na metr sześcienny (Bq/m³). Przy rozpiętości wahań wartości pomiarowych od kilku Bq/m³ do kilku 10 000 Bq/m³ rozkład częstości występowania stężenia radonu w pomieszczeniach mieszkalnych ma przebieg przedstawiony na rysunku.

 

 

 

 

Istotny wpływ na stężenie radonu w powietrzu pomieszczenia ma powietrze glebowe, które może wniknąć do pomieszczeń przez nieszczelne miejsca w fundamencie i w ścianach. Natomiast uwolnienie radonu z materiałów budowlanych zawierających uran odgrywa w większości przypadków jedynie podrzędną rolę.

 

Uwarunkowany geologicznie potencjał radonowy (ilość radonu, która jest do dyspozycji w podłożu, odpowiada stężeniu radonu w powietrzu glebowym) oraz przepuszczalność radonowa gleby są obok warunków budowlanych i nawyków użytkowania decydującymi przyczynami występowania podwyższonych stężeń radonu w budynkach.

 

 

Zakłada się, że szacunkowo powietrze glebowe pozostaje w stosunku do stężenia powietrza w pomieszczeniu jak 1 do 0,001 – 0,005, a więc 100.000 bekereli radonu na metr sześcienny powietrza glebowego może spowodować 100 do 500 bekereli na metr sześcienny w powietrzu pomieszczenia. Należy jednak pamiętać przy tym, że może to być tylko szacunek „z grubsza”, ponieważ równie duży wpływ na to mają rodzaj zabudowy (podpiwniczenie, grubość i materiał płyty podłogowej itd.), stan budynku oraz rodzaj, sposób użytkowania.

 

W Turyngii przeprowadza się od wielu lat pomiary dotyczące problematyki radonowej. Krajowy rząd Turyngii zlecił w 1995 przeprowadzenie studiów dotyczących wyznaczenia w kraju granic terenów „podejrzanych” o występowanie radonu; ich wyniki przedstawione zostały na stronie: www.tlug-jena.de/contentfrs/fach_07/radon/64_01010_01_radon.html. Punktem wyjścia dla tych badań jest zawartość uranu w glebie, która ustalona została za pomocą specjalnych pomiarów podczas przelotów nad dalszymi terenami Turyngii i powiązana z szeregiem innych czynników. Inne wyniki prowadzonego na terenie całych Niemiec zbierania danych orientacyjnych, przeglądowych, z ogólną liczbą 2346 miejsc pomiarowych stężenia radonu w powietrzu glebowym (1 m głębokości w glebie), których przeprowadzenie zlecił rząd federalny w swojej kompetencji, opublikowane zostały jako mapka na stronie: www.bfs.de/ion/radon/radonatlas.html.

 

Oglądając obie mapki należy pamiętać o tym, że może ona dać jedynie orientacyjny przegląd na temat obejmującego teren całych Niemiec rozmieszczenia klas, stopni potencjalnego występowania radonu, względnie stężenia radonu w powietrzu glebowym. Nie nadają się one, jak dodają sami autorzy, do oceny sytuacji radonowej w regionach ograniczonych obszarowo, w gminie czy w określonym budynku.

 

Dlatego też fakt, że jakiś budynek stoi w regionie, na którym znajduje się kilka punktów pomiarowych o podwyższonym stężeniu radonu, nie uprawnia nas do wyciagnięcia wniosku, że wszystkie pozostałe budynki też muszą mieć problem z radonem lub że wszędzie tam, gdzie dotychczas nie było żadnych oznak podwyższonego stężenia radonu w powietrzu glebowym względnie nie było ono zmierzone, nie mogłyby one lokalnie występować. Warunki te mogą być w każdym domu inne.

 

Pewną informację na temat sytuacji radonowej w jakimś budynku dać nam może tylko pomiar stężenia radonu na miejscu.

 

W kwestii pomiarów zaleca się:

 

- pomiar stężenia radonu w gruncie budowlanym w ramach planowania budowy,

 

- pomiar stężenia radonu w powietrzu pomieszczeń w istniejących już budynkach.

 

Pomiary w powietrzu pomieszczeń proponowane są między innymi przez instytucje, które w 2004 roku wzięły udział w badaniu porównawczym przeprowadzonym w Federalnym Urzędzie Ochrony Radiologicznej i których dozymetry ocenione zostały jako spełniające kryteria (miejsca pomiarowe radonu).

 

Pomiar stężenia radonu w gruncie budowlanym następuje z reguły przez pomiar stężenia radonu w powietrzu glebowym na głębokości 1 m. Do pomiaru stężenia radonu w powietrzu pomieszczenia stosuje się najczęściej długoterminowe procesy pomiarowe. Zaleca się tutaj pomiary długoterminowe, ponieważ zawartość radonu w powietrzu pomieszczenia podlega codziennym i zależnym od pór roku wahaniom. I tak na przykład w półroczu zimowym stężenia radonu w pomieszczeniach są z reguły wyższe, niż w ciepłej porze roku. Koszty pomiarów opiewają na około 30 € za punkt pomiarowy, łącznie z analizą.

 

Obecnie nie ma jeszcze w Niemczech uregulowań prawnych dotyczących wartości granicznych stężenia radonu w budynkach mieszkalnych.

 

Wskazówki na temat ochrony przed radonem znajdziecie Państwo w broszurce informacyjnej Federalnego Urzędu Ochrony Radiologicznej 5/2003 względnie kontynuacyjnie w Podręczniku radonu Niemcy.

 

W Turyngii oferowane jest również fachowe bezpłatne doradztwo:

 

w sprawach ryzyka utraty zdrowia z powodu radonu w budynkach mieszkalnych

Krajowy Urząd Turyngii do Spraw Bezpieczeństwa Żywności i Ochrony Konsumenta, telefon: 0361 37888 20 i 0361 37888 23,

 

w sprawach pomiaru radonu

Krajowy Zakład Turyngii do Spraw Środowiska i Geologii

Krajowa Placówka Pomiarowa do Spraw Radioaktywności Środowiska

Placówka pomiarowa Gera

Telefon: 0365 8275 728


 

copyright lafoge 2010 do góry ↑
designed by okinet